|
| << strona główna SERWISU | << wywiady | << Krzysztof M.Ciałowicz [Egiptologia.pl] Panie Profesorze; pana nazwisko i pracę kojarzy się Egiptem Predynastycznym i Wczesnodynastycznym. Czy zawsze tak było? Kiedy sprecyzował Pan swoje zainteresowania badawcze? [Profesor Krzysztof M.Ciałowicz] Właściwie tak, choć w czasie studiów bardziej interesowałem się archaiczną Grecją i z tego zakresu pisałem pracę magisterską. Zaraz po studiach miałem okazję pojechania na stypendium do Egiptu i tam powoli zacząłem się "przestawiać". Po pierwsze była to niezwykle cenna jak na owe lata (koniec lat 70-tych) możliwość zapoznania się z zabytkami starożytnego Egiptu, zobaczenia ich na własne oczy i dotknięcia. Rozpocząłem poszukiwania tematu i materiałów do pracy doktorskiej i tak trafiłem na zagadnienia związane z Egiptem pre i wczesnodynastycznym. Były świeże, niemal nietknięte, a Delta i badania nad nią były dopiero w powijakach. To był dopiero pierwszy sezon wykopalisk w Minszat Abu Omar, jeszcze przed odkryciem Tell Ibrahim Awad czy Tell el-Farcha, przed rozpoczęciem nowoczesnych badań w Buto. W sumie był to okres niezwykle interesujący i obiecujący więc zacząłem tę problematykę dogłębniej studiować. I tak się zaczęła moja przygoda z początkami państwa egipskiego. [E.] Archeolodzy - a i zwykli ludzie - oczekują odkryć spektakularnych i ważnych naukowo. Ci drudzy właśnie w takiej kolejności. Banalizując - grobowce władców, efektowne zabytki. Co takiego oczekuje jeszcze na odkrycie jeżeli weźmiemy pod uwagę Egipt Wczesno- i Predynastyczny?
[E.] Wydaje się, że polska archeologia Egiptu ma duże szanse na znalezienie się w czołówce światowej jeżeli chodzi o badania najdawniejszych dziejów Egiptu. [K.C.] Najkrótsza odpowiedź brzmi: Tak. Od dłuższego już czasu jesteśmy w czołówce. I nie chodzi tu tylko o badania w Tell el-Farcha, choć nieskromnie powinienem podkreślić ich naprawdę duże znaczenie dla poznania okresu formowania się państwa faraonów. Od lat działały lub działają do dzisiaj ekspedycje albo wyłącznie polskie albo ze znacznym polskim udziałem, zajmujące się wczesnymi okresami w dziejami człowieka w Egipcie. Są one bardzo wysoko oceniane, a ich dorobek stale cytowany w literaturze przedmiotu. Można tu wspomnieć o prof. prof. B. Ginterze, M. Kobusiewiczu, J.K.Kozłowskim, L. Krzyżaniaku, R. Schildzie czy dr J. Kabacińskim. Wszyscy oni (choć w różnym zakresie) do dzisiaj zajmują się badaniami nad kulturami poprzedzającymi powstanie cywilizacji egipskiej w klasycznym rozumieniu tego terminu. [E.] Mówi się, że archeolog na Zachodzie (oczywiście pomijając pracę dydaktyczną i gabinetową) - dwa miesiące "kopie" a dziesięć miesięcy szuka sponsora wykopalisk. I jeszcze pokrewne pytanie: czy łatwo jest o społeczne - w tym sponsorskie - zrozumienie dla wykopalisk, na których raczej na pewno nie można obiecać "złotych masek" i bogato zdobionych sarkofagów? Czym można zaciekawić, zachęcić laika? [K.C.] To prawda. Niestety i my mamy podobne problemy. Ogólnie znane braki w finansowaniu nauki odbijają się przede wszystkim na dyscyplinach podobnych do archeologii. Ewidentny brak zrozumienia wagi i znaczenia problemów powoduje, że zdobycie funduszy na badania (mimo bardzo wysokich ocen rezultatów przez międzynarodowe grono specjalistów) z środków budżetowych graniczy z cudem. Sytuację mogliby uratować sponsorzy, ale obecne regulacje prawne wcale nie zachęcają do łożenia na naukę. Z drugiej strony nie ma nawyku szczycenia się wspieraniem badań tak jak to robił np. Volkswagen finansując w znacznej mierze wykopaliska niemieckie w Buto. Trudno jest więc pozyskać sponsorów. Oczywiście próbujemy. W ciągu tych kilku sezonów mieliśmy kilka instytucji które w jakiś sposób nas wspomogły. Ciągle jednak trudno uzyskać poparcie kogoś kto byłby partnerem strategicznym, na którego pomoc w jakimś większym zakresie moglibyśmy liczyć. Przy okazji chciałbym podziękować dotychczasowym sponsorom i prosić ich o dalsze zrozumienie i pomoc. Do najważniejszych i najhojniejszych instytucji, dzięki którym wykopaliska w Tell el-Farcha mogły się odbyć należą: Polska Akademia Umiejętności, Akademia Górniczo-Hutnicza; Carlsberg-Okocim S.A.; Clico Sp. z o.o.; Haniel Polska Sp. z o.o. [E.] Serdecznie dziękuję Panu Profesorowi za rozmowę.  Przedmiot badań prof.dr.hab. KRZYSZTOFA M. CIAŁOWICZA stanowi archeologia i sztuka starożytnego Egiptu i Bliskiego Wschodu ze szczególnym uwzględnieniem okresów formowania pierwszych cywilizacji. Najważniejszy nurt badawczych zainteresowań wiąże się z genezą państwa egipskiego oraz z zagadnieniami początków monarchii, religii i sztuki w tym rejonie świata. Jest autorem pięciu książek (zob. m.in. Predynastic Egypt (z B.Adams), Shire Egyptology 7; Początki cywilizacji egipskiej, Warszawa-Kraków 1999; La naissance d'un royaume. L'Égypte des la période prédynastique a la fin de la I dynastie, Kraków 2001) i kilkudziesięciu artykułów, m.in. dotyczących symboliki przedstawień władcy w okresie predynastycznym w Egipcie. Uczestniczył w wielu badaniach wykopaliskowych przede wszystkim w Egipcie i Sudanie. Od 1998 jest kierownikiem krakowskiej części ekspedycji na stanowisku z okresu formowania się państwa egipskiego w Tell el-Farcha (Delta Nilu). Jest członkiem kilku towarzystw i instytucji naukowych w kraju z za granicą (Komisja Orientalistyczna Oddziału PAN w Krakowie; Komisja Filologii Klasycznej PAU w Krakowie; International Association of Egyptologists; Society of Africanists Archaeologists). |
e-mail redakcyjny
Wortal znajduje się na serwerze K.K.I.