|
|
| |
<< strona główna SERWISU | << wywiady | << Joanna Aksamit [Egiptologia.pl] Miłośnicy dawnego Egiptu kojarzą Pani nazwisko z trzema wątkami: Galerią Sztuki Starożytnego Egiptu w Muzeum Narodowym w Warszawie, świetnymi przekładami wielu książek egiptologicznych, i - rzecz jasna - własnymi pracami naukowymi. Proszę powiedzieć czy ta kolejność - przypadkowa - winna być uporządkowana? [Doktor Joanna Aksamit] Raczej tak. Tłumaczką zostałam w zasadzie przypadkiem, traktując nadarzającą się okazję jako świetną sposobność dorobienia do muzealnej pensji. Jednak praca okazała się i ciekawa, i wciągająca, a bardzo dużą satysfakcję daje też, gdy przetłumaczone książki mają wielu czytelników. W Muzeum Narodowym zaczęłam pracować po wielu latach "w zawodzie", ale bez etatu. Oznaczało to niejaką profesjonalną stabilizację, ale i sporo nowych obowiązków. Praca w muzeum ma pewną cechę, którą szczególnie cenię, właściwą też, chociaż w trochę innym zakresie, pracy terenowej - umożliwia bezpośredni kontakt z materialnymi pozostałościami, w tym przypadku zabytkami różnorodnych kategorii, dający wiedzę i umiejętności, ale też wymagający wiedzy i umiejętności, jakich nigdy nie nabędzie się jedynie czytając książki i oglądając fotografie. Na pewno istotę mojego - i nie tylko mojego - profesjonalnego bytu stanowi praca naukowa, ale zarówno jej efekty, jak i to, co jest do niej niezbędne, umiejętność zobaczenia problemu, przydają się i w pracy z zabytkami, i przy tłumaczeniu. [E.] Czym kieruje się Pani wybierając książkę, którą zamierza tłumaczyć? I pokrewne pytanie - jeśli nie jest to tajemnicą (bo być może jest to właśnie "na warsztacie" przekładowym) - jakich ważnych książek o cywilizacji dawnego Egiptu brakuje w polskiej wersji językowej? [J.A.] Idealną sytuacją byłoby, gdyby tłumacz sam wybierał książki, którymi chciałby się zająć. Jako tłumacz przyjmuję propozycje, jako tłumacz-specjalista pewnych propozycji nie przyjęłabym, natomiast jako specjalista współpracujący z wydawnictwem mogę sugerować takie a nie inne tytuły, tyle że ich akceptacja zależy od rozmaitych czynników, wśród których niebagatelną rolę odgrywają tzw. prawa rynku. Myślę, że parę książek z pewnością warto byłoby przełożyć na polski i może się uda, ale na razie wolałabym nie podawać konkretów. [E.] Egiptolog, student archeologii, czy amatorski - ale ambitny miłośnik starożytnego Egiptu - muszą sięgać do literatury obcojęzycznej. To oczywiste. Ale czy Pani zdaniem polskojęzyczna biblioteczka egiptologiczna układa się w spójną całość (przekłady, oryginalne prace uczonych polskich), czy też dla chcącego (lub mogącego) czytać jedynie po polsku zauważalne są jakieś "białe plamy"? [J.A.] Polskojęzyczna biblioteczka egiptologiczna powstaje stopniowo, już od czterdziestu lat z okładem, w różnych okolicznościach i z różnych inspiracji, trudno więc o to, by zestaw prac był całkowicie konsekwentny, ale rozrzut tematów jest dość duży, choć z pewnością możliwości przybliżania bardziej szczegółowych zagadnień są wciąż ogromne. Niepokoi raczej, że wiele książek z tego zestawu to prace stare, nawet jeżeli kiedyś znakomite w swojej klasie, to obecnie już w większym lub mniejszym stopniu niemiarodajne. Nie jest to winą ich autorów, po prostu nasza wiedza o starożytnym Egipcie oraz interpretacja wielu zagadnień zmieniają się z czasem, na bardzo wiele problemów czy epok historycznych patrzymy dziś zupełnie inaczej niż trzydzieści lub nawet dwadzieścia lat temu. Z kolei w ostatnich latach wydano też trochę pozycji na temat starożytnego Egiptu, czy też o niego "zahaczających", produkcji zarówno obcej, jak i rodzimej, o których zgoła nie warto wspominać. Jednak nawet jeżeli je pominiemy, wciąż zdecydowana większość wydanych po polsku książek to literatura bardzo popularnonaukowa, myślę, że przydałoby się coś z trochę "wyższej półki". [E.] Większość Pani własnych prac naukowych dotyczy sztuki Egiptu czasów Nowego Państwa. Czy tak właśnie można identyfikować Pani zainteresowania badawcze? [J.A.] No, niezupełnie. Przez wiele lat główną dziedzinę moich zainteresowań stanowił Egipt predynastyczny. Tego okresu dotyczyły zarówno moja praca magisterska, jak i doktorska, miałam też możliwość trzykrotnie uczestniczyć w prawie już legendarnych wykopaliskach w Minszat Abu Omar. Jednocześnie brałam udział w pracach misji świątyni Totmesa III w Deir el-Bahari, dzięki czemu należę do zespołu, przed którym stoi ogromne zadanie: opracowanie i publikacja całej egipskiej świątyni, jednego z najważniejszych, a może nawet najważniejszego, polskiego odkrycia archeologicznego dokonanego w Egipcie. Stąd też sztuka (ale nie tylko) czasów XVIII dynastii stała się drugim, niejako równoległym terenem moich zainteresowań, chociaż predynastyki nie porzuciłam i rzucać nie zamierzam. Z kolei pracując w muzeum trzeba wiedzieć coś o wszystkim, ale też i w jakimś stopniu dostosować kierunek zainteresowań do zabytków wchodzących w skład kolekcji. W Muzeum Narodowym moja uwaga skupia się na zabytkach z polsko-francuskich wykopalisk z Edfu, zwłaszcza na wszelkiego rodzaju naczyniach: ceramicznych, kamiennych i in. [E.] Serdecznie dziękuję Pani Doktor za rozmowę. Dr Joanna Aksamit pracuje w Galerii Sztuki Starożytnej Muzeum Narodowego w Warszawie. Jej zainteresowania dotyczą szeroko pojętej kultury i sztuki starożytnego Egiptu, szczególnie w Okresie Predynastycznym oraz za XVIII dynastii. Brała udział w wykopaliskach w Minszat Abu Omar, przez kilkanaście lat uczestniczyła w pracach Polsko-Egipskiej Misji Archeologiczno-Konserwatorskiej Świątyni Totmesa III w Deir el-Bahari. Przetłumaczyła książki popularnonaukowe, wydane przez Państwowy Instytut Wydawniczy: H. Wilson, Lud faraonów (1999); H. Reid, W poszukiwaniu nieśmiertelnych. Mumie, śmierć i wiara w życie pozagrobowe (2002); J. Tyldesley, Nefertiti. Słoneczna królowa Egiptu (2003). Należy do International Association of Egyptologists oraz International Committee of Museums (ICOM), członek prezydium CIPEG - Międzynarodowego Komitetu Muzeów Egipskich przy ICOM. |
e-mail redakcyjny
Wortal znajduje się na serwerze K.K.I.