Nowe badania Uniwersytetu Wiedeńskiego w Środkowym Egipcie

Środkowy Egipt, rejon Nazlet Awlad el-Sheikh. Źródło: www.univie.ac.at

Środkowy Egipt, rejon Nazlet Awlad el-Sheikh. Źródło: www.univie.ac.at

W ostatnią środę, 15 lutego, w siedzibie American Research Center in Egypt w Kairze, odbył się wykład prof. Christiny Köhler na temat nowych badań Uniwersytetu Wiedeńskiego w rejonie el-Minja, w środkowym Egipcie. Middle Egypt Project prowadzony jest przez Instytut Egiptologii Uniwersytetu Wiedeńskiego we współpracy z egipskim Ministerstwem Starożytności od 2014 roku. Jest to wyjątkowa inicjatywa, która może poszerzyć naszą wiedzę na temat jednego z najgorzej rozpoznanych archeologicznie regionów w Egipcie.

Rejon badań znajduje się w północnej części prowincji el-Minja i obejmuje dwa oddalone od siebie obszary. Są to: położony na północy region Wadi el-Sheikh oraz zlokalizowany nieco dalej na południe region el-Sheikh Fadl i el-Qais. W starożytności obszar ten był zaliczany do 17 (oraz być może 18) nomu Górnego Egiptu.

Starożytna kopalnia czertu w Wadi el-Sheikh. Źródło: www.univie.ac.at

Starożytna kopalnia czertu w Wadi el-Sheikh. Źródło: www.univie.ac.at

Wadi el-Sheikh jest znane nauce już od końca XIX wieku, kiedy Haywood W. Seton-Karr znalazł dowody na istnienie w tym miejscu starożytnej kopalni czertu, jednego z głównych surowców używanych do wyrobu narzędzi. W latach 80-tych XX wieku terenem Wadi el-Sheikh oraz zabytkami zgromadzonymi przez Seton-Karra zainteresował się Gerd Weisgerber z Niemieckiego Muzeum Górnictwa w Bochum. Także dzisiaj, instytucja ta współpracuje z Uniwersytetem Wiedeńskim w celu jak najlepszego rozpoznania charakteru i zakresu starożytnej działalności górniczej. Do tej pory udało się między innymi ustalić, że obszar wadi był wykorzystywany jako jedno z głównych źródeł czertu przez większą część historii starożytnego Egiptu, tzn. przynajmniej od neolitu do końca Nowego Państwa.

Rejon el-Sheikh Fadl oraz el-Qais to obszar, gdzie zlokalizowana była starożytna stolica 17 nomu Górnego Egiptu. Źródła podają różne nazwy tego ośrodka: egipskie Saka, Henu, Input czy Hardai oraz greckie Kynopolis. Faktycznie, trudno ustalić, czy mamy do czynienia z jednym miastem, czy też kilkoma, położonymi blisko siebie ośrodkami, które stopniowo przejmowały główne funkcje administracyjne w nomie. Obecnie przyjmuje się, że Saka oraz Henu leżały na zachodnim brzegu Nilu, w miejscu, gdzie dzisiaj rozciąga się miejscowość el-Qais. Położenie Input oraz Hardai/Kynopolis jest trudniejsze do ustalenia. Pod uwagę brane są dwie możliwości: na wschodnim brzegu Nilu, w rejonie el-Sheikh Fadl lub na zachodnim brzegu, w miejscu Saka/Henu lub nieco na południowy-zachód od nich.

Wiadomo, że na wschodnim brzegu Nilu znajdowała się natomiast nekropola służąca mieszkańcom stolicy 17 nomu Górnego Egiptu. Do tej pory zlokalizowano dwa obszary pochówków. Rejon Malqata na skraju pól uprawych, bezpośrednio na wschód od el-Sheikh Fadl oraz położone dalej w głębi pustyni, skalne cmentarzysko na zboczach Umm Raqaba (najwyższy szczyt – Gebel el-Tamarqiya). Naukowcy z Wiednia rozpoczęli tam badania ratownicze, odsłaniając oraz dokumentując wyrabowane groby datowane na Epokę Późną.

Praca w grobowcu na nekropolii Umm Raqab, el-Sheikh Fadl. Źródło: www.univie.ac.at

Praca w grobowcu na nekropolii Umm Raqab, el-Sheikh Fadl. Źródło: www.univie.ac.at

Równocześnie z pracami na nekropolii, prowadzone są starania w celu objęcia badaniami terenu starożytnego osadnictwa na zachodnim brzegu. Dalekosiężne cele ekspedycji w rejonie el-Qais – el-Sheikh Fadl obejmują rozpoznanie dokładnego położenia stanowisk archeologicznych, określenie ich chronologii i historii, zabezpieczenie materiału archeologicznego poprzez badania powierzchniowe, dokumentację, konserwację oraz badania ratunkowe.

Realizacja projektu pozwoli badaczom z Uniwersytetu Wiedeńskiego na przywrócenie historii tego strategicznie położonego, lecz wciąż słabo rozpoznanego regionu starożytnego Egiptu.

NMD

 

Źródła: www.univie.ac.at

F. Gomaa (1986) Die Besiedlung Ägyptens während des Mittleren Reiches, Wiesbaden

F. Gomaa (1991) Mittelägypten zwischen Samalut und dem Gabal Abu Sir, Wiesbaden