Mistrzowie polskiej egiptologii

zobacz także: Historia polskiej egiptologii


articleTadeusz Smoleński (1884-1909)

Historyk, pierwszy polski egiptolog. Ukończył studia historyczne i z powodu gruźlicy wyjechał do Egiptu. Tam pod kierunkiem Gastona Maspero został specjalistą w zakresie archeologii i filologii egipskiej, publikując następnie rozprawy naukowe z tej tematyki. Przełożył na język polski papirus Westcar, który został nastepnie opublikowany pt. Na dworze Cheopsa (1907). Brał udział w austro-węgierskiej ekspedycji w Szaruna i Gamhud. Był Sekretarzem Komitetu organizacyjnego II Międzynarodowego Kongresu Archeologów Klasycznych w Kairze w 1909 roku. Część odkrytych wtedy zabytków w postaci sarkofagów antropoidalnych otrzymała Akademia Umiejętności. Obecnie wyeksponowane są one w Muzeum Archeologicznym w Krakowie. Karierę 25-letniego Smoleńskiego przerwała przedwczesna śmierć. Tadeusz Smoleński jest pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

więcej informacji znajdziesz w artykule:  J. Śliwa, Tadeusz Smoleński (1884-1909). W stulecie krakowskich wykopalisk w Egipcie

i w książce: Tadeusz Smoleński 1884-1909 Pisma naukowe i publicystyczne

Autor: Joachim Śliwa, Leszek Zinkow
Kraków 2011
Wydawnictwo: Księgarnia Akademicka

W 1905 roku względy zdrowotne zmusiły Tadeusza Smoleńskiego (ur. 1884), krakowskiego studenta II roku historii, do wyjazdu na dłuższą kurację do Egiptu. Dzięki pomocy swoich uniwersyteckich opiekunów naukowych znalazł się wówczas w kręgu wybitnego francuskiego egiptologa Gastona Maspero, pod którego kierunkiem szybko opanował tajniki egipskich hieroglifów. Z jego rekomendacji w latach 1907-1908 Smoleński podjął się kierowania badaniami wykopaliskowymi na stanowiskach z okresu Starego Państwa i epoki ptolemejskiej (Szaruna i Gamhud). Zabytki uzyskane w trakcie tych kampanii wzbogaciły następnie zbiory krakowskiej Akademii Umiejętności (obecnie Muzeum Archeologiczne w Krakowie) oraz kolekcje muzeów w Kairze, Wiedniu i Budapeszcie. W prezentowanym tomie, ukazującym się w setną rocznicę śmierci pioniera polskiej egiptologii (zm. 1909), zamieszczono wszystkie prace badawcze Smoleńskiego związane z dziejami starożytnego Egiptu oraz – w wyborze – bogaty dorobek publicystyczny, a także jego własne próby literackie. 

 


 

2Kazimierz Michałowski (1901-1981)

Polski archeolog, egiptolog, historyk sztuki, członek PAN, twórca polskiej szkoły archeologii śródziemnomorskiej. Ukończył gimnazjum w Tarnopolu, po czym odbył studia z zakresu archeologii klasycznej i historii sztuki na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, pod naukowym kierownictwem Jana Bołoz-Antoniewicza i Edmunda Bulandy, był też słuchaczem wykładów znakomitego filozofa i wielkiej osobowości – prof. Kazimierza Twardowskiego. W czasie studiów odbył podróż do Wenecji i Mediolanu, a następnie przez południową Francję do Paryża. Na początku lat trzydziestych opublikował swoje pierwsze książki. Opracował cztery zeszyty poświęcone ikonografii mitologii greckiej i rzymskiej wraz ze Stefanem Cybulskim. W 1932 roku ukazało się dzieło Les portraits héllenistiques et romains. Exploraion de Délos, które na stałe wpisało polskiego badacza do osiągnięć archeologii klasycznej. Swoją wiedzę poszerzał na uczelniach w Berlinie, Heidelbergu, Paryżu, Rzymie i Atenach. Po obronie doktoratu na UJK został docentem w Katedrze archeologii klasycznej Uniwersytetu Jana Kazimierza, następnie (od 1933) Uniwersytetu Warszawskiego. Biorąc czynny udział w wykopaliskach szkoły École Française d`Athènes w Delfach, na Tasos i na Delos został tym samym pasowany na archeologa klasycznego. W 1937 roku ukazały się w Polsce jego Delfy, wznawiane następnie w kilku wydaniach. Kazimierz Michałowski nie stronił od popularyzacji. Przetłumaczył i wydał książkę Boultona pt. Wieczność piramid i tragedia Pompei, poprzedzając ją obszernym wstępem. Książka ta stała się jednocześnie zapowiedzią poważnych zmian w kierunku zainteresowań naukowych badacza. Po wieloletnich staraniach udało się zorganizować polsko-francuskie wykopaliska w Edfu w Górnym Egipcie w latach 1937-1939. W wyniku prac opublikowano trzy tomy szczegółowych raportów w języku francuskim oraz wzbogacono zbiory Muzeum Narodowego w Warszawie uzyskanymi zabytkami. Zapoczątkowano w ten sposób stałą ekspozycję sztuki starożytnej, która stała się przedmiotem badań nie tylko uczonych, ale także studentów piszących pod okiem profesora swoje prace magisterskie i doktorskie. W czasie wojny przebywał w niemieckim obozie jenieckim Oflag II C Woldenberg. W 2007 r. przed Muzeum Egipskim w Kairze odsłonięto popiersie prof. Kazimierza Michałowskiego.