Imhotep

Brązowy posążek Imhotepa datowany na Epokę Późną ze zbiorów Muzeum w Luwrze. Źródło:  wikipedia.org

Brązowy posążek Imhotepa datowany na Epokę Późną ze zbiorów Muzeum w Luwrze. Źródło: wikipedia.org

Choć jest jedną z najważniejszych postaci w dziejach Egiptu, niewiele wiadomo o życiu Imhotepa.  Natomiast to, co jest znane, doskonale tłumaczy popularność, którą zaczął się on cieszyć po swojej śmierci. Prawdopodobnie pochodził z okolic dzisiejszego Gebelein, być może należał również do rodziny królewskiej. Tłumaczy to w pewien sposób pozycję jaką osiągnął na dworze, który w owych czasach składał się głównie z bliższych i dalszych krewnych kolejnych władców. W czasie panowania pierwszego króla III dynastii, Neczericheta, zwanego Dżoserem,  w latach ok. 2687-2668 p.n.e., pełnił Imhotep kilka istotnych funkcji, zawartych w jego tytulaturze – Kanclerz Króla Dolnego Egiptu, Pierwszy po Królu Górnego Egiptu, Administrator Wielkiego Pałacu, Dziedziczny szlachcic, Najwyższy Kapłan Heliopolis, Budowniczy, Rzeźbiarz, Twórca Waz Pana. 

Właśnie ostatnie tytuły składać się miały na funkcję Głównego Architekta króla, z którą wiąże się jego największe osiągnięcie – nadzór nad budową pierwszej w dziejach świata piramidy – Piramidy Schodkowej króla Dżosera w Sakkarze. Do tej pory badacze sprzeczają się, czy należy przyznać autorstwo tego wyjątkowego projektu właśnie Imhotepowi, czy raczej jego królewskiemu mocodawcy. Pewne jest, że plan przedsięwzięcia i szczegóły konstrukcji były nadzorowane i korygowane przez Głównego Architekta Imhotepa. Bardziej zdecydowane okazały się następne pokolenia starożytnych Egipcjan, którzy niemal jednogłośnie powiązali powstanie Piramidy Schodkowej Dżosera, a także nieukończonej piramidy Sechemcheta właśnie z Imhotepem. Być może z tego względu został on jeszcze za swojego życia uhonorowany przez władcę – pełnił funkcję Najwyższego Kapłana Heliopolis, choć tu następstwo zdarzeń nie jest jednoznaczne (czy koncept grobowca tak silnie związanego z kultem solarnym był wynikiem pełnionej funkcji kapłańskiej czy wręcz odwrotnie?), jego imię zostało również wyryte na bazie posągu Dżosera (Muzeum Kairskie JE 49889), co miało pomóc w osiągnięciu nieśmiertelności przy boku władcy. Wreszcie, uzyskał przywilej pochówku w najbliższej odległości Piramidy Schodkowej, choć jego grób wciąż pozostaje nieodkryty.

Piramida Schodkowa Dżosera w czasie niedawnego remontu bryły. Fot. NMD

Piramida Schodkowa Dżosera w czasie niedawnego remontu bryły. Fot. NMD

Szanowany za życia, największą karierę zrobił Imhotep po śmierci. Ze względu na swoje dokonania inżyniera i budowniczego został uznany za boga, syna Ptaha, jednego z najważniejszych bóstw egipskiego panteonu, patrona wszelkich rzemiosł z Memfis. Był uważany za pierwszego i największego egipskiego mędrca, pierwszego reformatora kalendarza, lekarza, twórcę egipskiej medycyny i autora pierwotnej wersji medycznego Papirusu Edwina Smitha. Od Nowego Państwa uznany został za patrona skrybów, którzy poświęcali mu kilka kropel wody z dzbanków przed każdym rozpoczęciem zapisków. Z czasem kult Imhotepa rozprzestrzenił się na cały Egipt i objął szerokie masy społeczeństwa. Pojawiły się święta związane z jego urodzinami, śmiercią i pogrzebem, zaczęto modlić się do niego w rozmaitych sprawach życia codziennego, składać figurki wotywne. W czasach grecko-rzymskich został utożsamiony z Asklepiosem, uzdrowicielem i patronem lekarzy. Jego popularność przetrwała upadek świata antycznego i jest poświadczona w północnej Afryce jeszcze w czasie podboju arabskiego w VII w. n.e.

Także dzisiaj sława Imhotepa przyciąga do Egiptu nowe rzesze turystów. Najważniejszym pomnikiem jego geniuszu pozostaje wciąż Piramida Schodkowa Dżosera. Niemniej ważne jest także nowe muzeum poświęcone Imhotepowi i jego dziedzictwu, otwarte u stóp piramidy, przy wejściu do parku archeologicznego w Sakkarze.

 

NMD

 

Muzeum Imhotepa w Sakkarze: 

otwarte codziennie

8.00-17.00 (1 maja – 1 września)

7.00 – 19.00 (1 września – 1 maja)

8.00 – 16.00 (Ramadan)

 

Źródła:

J.A. Josephson, Imhotep, Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt Voume 2, Oxford 2001, pp.151-152

B.A. Kemp, Starożytny Egipt. Anatomia Cywilizacji, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2009, ss. 171-190

www.wikipedia.org