Manfred Lurker, Bogowie i symbole starożytnych Egipcjan.

Zdecydowana większość zwierzęcych mumii zachowanych do naszych czasów to mumie zwierząt kultowych - hodowano je przy świątyniach bóstw i balsamowano po śmierci, albo mumifikowano takież zwierzęta żyjące i zmarłe na swobodzie (koty, krokodyle itp.). W tym pierwszym przypadku pielgrzymi przybywający do świątyni mogli ufundować - jako ofiarę - mumifikację zwierzęcia. Prowadziło to do paradoksalnych sytuacji; ilość pielgrzymów przewyższała ilość zwierząt z przyświątynnych hodowli - wiele z nich prawdopodobnie zabijano (nie czekając na naturalną śmierć), zwłoki rozkawałkowywano, aby z jednego zwierzęcia spreparować kilka mumii, a nawet "produkowano" mumie fałszywe, formując zwitki materiału i nadając im zewnętrzny kształt mumii zwierzęcia. O skali "przemysłu" mumifikacyjnego świadczy ilość mumii niektórych zwierząt odkrytych na przyświątynnych cmentarzyskach - idąca w setki tysięcy, a czasem miliony (!!!) sztuk.
Zdecydowanie rzadziej odkrywane są mumie zwierząt domowych, ulubieńców swych właścicieli, pochowanych wraz z nimi w "ludzkich" grobowcach.

Było kilka metod mumifikacji zwierząt; podstawowa i najprostsza to zawinięcie podsuszonych w słonym natrycie zwłok w lniane, nasączone żywicą bandaże. Dotyczy to zwłaszcza zwierząt mniejszych - większe (krokodyle, byki, pawiany) mumifikowano podobnie jak ludzi. Niektórym mumiom nadawano kształt antropomorficzny (ptaki, czasem koty) innym obło-bryłowaty, starając się wydobyć jedynie - często stiukową maską - kształt głowy zwierzęcia. Najmniejsze z mumifikowanych zwierząt (owady, małe gryzonie) miały postać zwitka materiału włożonego do małej drewnianej, ceramicznej, brązowej, rzadziej kamiennej, skrzyneczki. W masowej skali umieszczano mumie zwierząt w glinianych dzbanach, czasami w specyficznych sarkofagach.

Sokoły, święte ptaki Horusa (i kilku pomniejszych bóstw) mumifikowane były w dużych ilościach. Balsamowano także ptaki drapieżne innych gatunków; w większości nadawano mumiom kształt antropomorficzny (przypominający miniaturowe mumie ludzi), formując stiukowe - czasami nawet złote - sokole maski. Niektóre mumie ptaków drapieżnych pochowane są także w antropomorficznych minisarkofagach lub minikartonażach.

Równie powszechne są mumie ibisów, świętych zwierząt boga Tota. Na nekropoli Tuna el-Gebel szacunkowo określono ilość mumii tych ptaków na kilka milionów (!). Spoczywają w glinianych, zaczopowanych naczyniach. Rzadziej spotykamy "luksusowe" sarkofagi wykonane z drewna i brązu, naśladujące kształt ibisa; mumia znajduje się wówczas w wydrążonym korpusie.

O mumiach kotów, świętych zwierząt bogini Bast(et) krąży dramatyczna opowieść; w XIX stuleciu duża ich ilość (nawet kilkaset tysięcy) miała być wywieziona do Anglii, przemielona na proszek, i użyta do nawożenia pól. Nie znalazłem stuprocentowego potwierdzenia tej historii, niemniej mumie kotów i tak należą do najpowszechniej spotykanych w muzeach. Niemal wszystkie koty bandażowano w podobny, charakterystyczny sposób, czasami kunszt przeplotu pasków bandaży jest wprost niewiarygodny. Niektóre mumie umieszczano w drewnianych sarkofagach w kształcie siedzącego kota.

Znacznie rzadsze mumie psów i psowatych z reguły były wotami Anubisa, rzadziej balsamowano je jako jako zwierzęta domowe czy myśliwskie. Najczęściej bandażowano w sposób podobny jak koty - zdarzają się jednak pochówki w pozycji "stojącej".

KLIKNIJ ABY KONTYNUOWAĆ ZWIEDZANIE...

Na fotografiach zbiory muzeów (alfabetycznie): Allard Pierson Museum, Amsterdam; British Museum, London; Egyptian Museum, Cairo; Museum of Fine Arts, Boston; Muzeum Archeologiczne w Krakowie; Rijksmuseum, Leiden; Roemer und Pelizaeus Museum, Hildesheim; McClung Museum; San Diego Museum;