Dziennik Wykopaliskowy

Konrad Grzyb, magistrant w Instytucie Archeologii UJ

DSC_5284

Zdj. E. Kuciewicz

W Tell el-Murra zajmuje się trumnami ceramicznymi pochodzącymi z grobów odkrywanych na cmentarzysku, zlokalizowanym w południowo-zachodniej części stanowiska. Podczas prac wykopaliskowych na nekropoli, odpowiedzialny jest także za dokumentację rysunkową odkrywanych grobów.

Ceramiczne trumny to rodzaj zabytków wyróżniający Tell el-Murra spośród wielu sąsiednich stanowisk w Delcie. Spośród 40 dotychczas odkrytych grobów, aż w 10 znajdowały się ceramiczne trumny.  Jak wyjaśnia Konrad Grzyb, na obecnym etapie badań można wyróżnić pośród nich trzy typy, odpowiadające chronologicznym grupom grobów. Różnią się kształtem, jakością wykonania oraz innymi szczegółami. Część z nich poza dolną częścią, w której chowano zmarłego posiadała także pokrywę. Bez odpowiedzi pozostaje wciąż pytanie, dlaczego w okresie wczesnodynastycznym mieszkańcy starożytnej osady na Tell el-Murra chowali swoich zmarłych w ceramicznych trumnach, podczas gdy zwyczaj taki był obcy mieszkańcom wielu osad położonych w bliższej i dalszej okolicy. W czasie obecnego sezonu badań Konrad Grzyb zajmuje się przede wszystkim zrekonstruowaniem i zadokumentowaniem trumien odkrytych w latach poprzednich. Ze względu na ciężar i rozmiary trumien, jest to bardzo czasochłonne zajęcie.

MK


mgr Magdalena Kazimierczak – doktorantka w Instytucie Archeologii UJ

DSC_3175

Ceramolog przy pracy. Fot. E. Kuciewicz

Prowadzi studia nad materiałem ceramicznym odkrywanym podczas prac w Tell el-Murra, zarówno na obszarze cmentarzyska jak i z osady. Większą część tegorocznego pobytu poświęca na analizuję wczesnodynastycznej ceramiki pochodzącej z terenu osady. Materiał ten obejmuje przede wszystkim dużą ilość fragmentów oraz kompletnie zachowanych form chlebowych, tzw. dzbanów na piwo, dużych kadzi i mis, co wskazuje głównie na gospodarczy charakter odkrywanych tutaj struktur, związanych z pieczeniem, gotowaniem. Jednak obecność różnego rodzaju polerowanych mis i talerzy sugeruje, że poza działalnością produkcyjną musiała na tym obszarze odbywać się także konsumpcja potraw. Podobną interpretację nasuwa także dotychczasowa analiza form ceramicznych z wyższych warstw przebadanych w obrębie osady, datowanych na okres Starego Państwa.

Poza dokumentacją  ceramiki pochodzącej z tegorocznych prac na osadzie, mgr Magdalena Kazimierczak opracowuje także materiał z zeszłorocznej kampanii, w tym między innymi naczynia odkryte w grobach na cmentarzysku. Jak wyjaśnia, są wśród nich formy typowe dla okresu wczesnodynastycznego, analogiczne do naczyń rozpoznanych na innych stanowiskach w Delcie. Poza typami występującymi już we wcześniej odkrytych grobach, obejmującymi tzw. dzbany na wino, dzbany na piwo, dzbany cylindryczne, różne rodzaje mis i talerzy, w jednym z grobów znalezione zostało naczynie o nietypowej formie przypominające  imitację wiklinowego kosza. Bliższa analiza wszystkich zgromadzonych do tej pory form ceramicznych pozwoli określić dokładną chronologię grobów, a w przyszłości stworzyć mapę chronologiczną cmentarzyska, wskazać etapy jego rozwoju, a ponadto posłuży do rekonstrukcji zwyczajów grobowych ludności żyjącej w Tell el-Murra.

Podczas pobytu w Egipcie mgr Magdalena Kazimierczak od kilku lat bierze również udział w badaniach wykopaliskach prowadzonych na stanowisku Tell el-Farcha zlokalizowanym tylko 10 km od Tell el-Murra, gdzie zajmuje się opracowaniem materiału ceramicznego z Komu Wschodniego, na którym zlokalizowane jest cmentarzysko. Stanowisko Tell el-Farcha, badane od kilkudziesięciu lat przez archeologów z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego pod kierunkiem prof. dr. hab. Krzysztofa Ciałowicza oraz dr. Marka Chłodnickiego z Muzeum Archeologicznego w Poznaniu. Opracowanie tej kategorii zabytków z Tell el-Murra i Tell el-Farkha daje niepowtarzalną okazję do studiów porównawczych nad materiałem ceramicznym z obu stanowisk.


mgr Natalia Małecka –Drozd – doktorantka w Instytucie Archeologii UJ

928A0958
Zainteresowana jest przede wszystkim egipską architekturą. W Tell el-Murra przygląda się bliżej staropaństwowym i wczesnodynastycznym strukturom odkrywanym w obrębie osady, analizuje układy murów, zależności między poszczególnymi  pomieszczeniami i próbuje odszyfrować ich funkcje. Jak wyjaśnia Natalia Małecka-Drozd, dotychczasowe odkrycia wskazują przede wszystkim na gospodarczy charakter tej osady, co sugerują między innymi rozpoznane do tej pory silosy oraz instalacje związane z pieczeniem chleba.

928A0936

Podczas sezonu badawczego Natalia Małecka-Drozd nadzoruje prace wykopaliskowe prowadzone w obrębie części osadniczej, zlokalizowanego w północno-wschodniej części stanowiska. Pod jej opieką znajdują się także różne kategorie tzw. zabytków wydzielonych, m.in. fragmenty pieczęci, tokeny, ozdoby, drobna plastyka.


28.08.2017

Fot. E. Kuciewicz

Fot. E. Kuciewicz

W sezonie 2017 prace wykopaliskowe skoncentrowane są przede wszystkim w obrębie wykopu T5. Wykop ten zlokalizowany jest w północno-wschodniej części tellu i obejmuje obszar 15×21 m. Do tej pory odsłonięte zostały tu pozostałości fragmentu osady, która funkcjonowała co najmniej do końca Starego Państwa (VI dynastia). W tym roku prace archeologiczne skupiają się na warstwach datowanych na okres wczesnodynastyczny oraz sam początek Starego Państwa (III-IV dynastia).

Wstępna analiza odsłoniętych do tej pory konstrukcji oraz towarzyszących im zabytków (ceramiki, krzemieni, zabytków kamiennych i in.) pozwala stwierdzić, że ta część osady na Tell el-Murra miała charakter gospodarczy. Wśród odkrytych struktur znajdują się m.in. silosy czy pomieszczenia, gdzie mogło odbywać się mielenie ziarna czy pieczenie chleba.

Bardziej szczegółowe interpretacje będą możliwe po uzyskaniu wyników analiz prowadzonych przez poszczególnych członków ekspedycji. W tegorocznej kampanii biorą udział specjaliści z takich dziedzin, jak: ceramologia, archeobotanika, krzemieniarstwo, architektura, itd. Szczegóły ich pracy przedstawimy bliżej w kolejnych postach.

NMD & MK


W trakcie prac badawczych, fot. Grzegorz Bąk-Pryc

W trakcie prac badawczych, fot. Grzegorz Bąk-Pryc

19.08.2017

11 marca rozpoczął się kolejny sezon wykopalisk na stanowisku Tell el-Murra zlokalizowanym we wschodniej części Delty Nilu. Prace archeologiczne w tym sezonie będą prowadzone na osadzie, gdzie do chwili obecnej odkryto struktury architektoniczne datowane na okres Starego Państwa oraz Wczesnodynastyczny. Wśród dotychczas przebadanych konstrukcji, przeważają pomieszczenia na planie okrągłym oraz prostokątnym, w większości o charakterze gospodarczym.

Portal egiptologia.pl będzie na bieżąco śledzić pracę krakowskich archeologów a także informować o postępie w pracach.

oficjalna strona misji Tell el-Murra

GBP