Ten dział będzie w przyszłości zawierał kilka poddziałów, odnoszących się do bardziej szczegółowych zagadnień związanych z architekturą starożytnego Egiptu, takich jak chociażby piramidy, architektura grobowa, sakralna, czy też tzw. miejska (mieszkalna). Na razie jednak ma on forme ogólną, w której chcielibyśmy zaprezentować najbardziej powszechne publikacje, mogące być wartościowymi wskazówkami do dalszych poszukiwań dla zainteresowanych tym tematem.

Opracowanie podstawowe

D.Arnold, The Encyclopedia of Ancient Egyptian Architecture, Princeton 2003. Przekład z oryginału niemieckiego (ed.Nigel Strudwick, transl.Sabine H.Gardiner, Helen Strudwick). Jedna z najważniejszych prac encyklopedycznych, dotyczących starożytnego Egiptu doczekała się anglojęzycznej wersji. Dotychczas dostępna jedynie po niemiecku praca wybitnego egiptologa Dietera Arnolda, w wersji angielskiej została uzupełniona o wyniki badań nad architekturą staroegipską z ostatnich lat, co czyni tę pracę jeszcze bardziej wartościową niż dotychczas. Książka warta jest polecenia przede wszystkim ze względu na fakt, iż dotyczy zagadnień z całości tej dziedziny. Czytelnik znajdzie w niej nie tylko hasła związane z architekturą królewską, świątynną czy też grobową ale także z tzw. "mieszkalną", ponadto wiele informacji na temat technik budowania i surowców. Bardzo dokładne i kompletne opracowanie. Polecamy gorąco wszystkim.

Lektura w języku polskim

(1) D.Wildung, Architektura Świata. Egipt: Od czasów prehistorycznych do rzymskich, Warszawa 1998. Pozycja albumowa, bogata w ilustracje i plany. Z pewnością pomoże przybliżyć czytelnikowi ogólny zarys architektury starożytnego Egiptu, tego jak się zmieniały trendy w konstruowaniu różnego rodzaju założeń architektonicznych. Autor kładzie nacisk na architekturę grobową i sakralną, co czyni tą pozycję raczej pożądaną dla wielbicieli piramid, gdyż te są opisane tam w przyzwoitej formie.

(2) Do dalszych, bardziej wnikliwych studiów przydatna może się okazać książka J. Lipińskiej, wydana w 1976 r. Historia architektury starożytnego Egiptu (Warszawa, skrypt). Pozycja dość stara, jednak w wielu kwestiach aktualna i szczegółowa.

(3) Dobrym jej uzupełnieniem, tym razem znów dla sympatyków okresu piramid, będzie z pewnością książka I. E. S. Edwardsa Piramidy Egiptu, Warszawa 1991. Dla nie posługujących się jeszcze obcymi językami jest to pozycja absolutnie wyjściowa dla dalszych studiów nad tym zagadnieniem.

(4) F.Pawlicki, Skarby architektury starożytnego Egiptu: Królewskie świątynie w Deir el-Bahari, Warszawa 2000. Tym razem dobra pozycja dla zainteresowanych postacią królowej Hatszepsut, w której autor prezentuje nam aktualny stan badań nad trzema słynnymi świątyniami kultu grobowego faraonów Mentuhotepa II, Totmesa III i królowej Hatszepsut. Książka zawiera dużo kolorowych fotografii i planów, jest pozycją dla mniej wtajemniczonych, ale mających już jakieś pojęcie o cywilizacji nad Nilem. Uwaga! Książka merytorycznie kontrowersyjna; krytykowana przez kilku wybitnych polskich egiptologów.

(5) N.Reeves, Tutanchamon. Król. Grobowiec. Skarb królewski, Warszawa 1999. Kolejna publikacja z cyklu "The Complete...", tym razem dotycząca faraona Tutanchamona i tym razem w polskim przekładzie! Obowiązkowa pozycja dla zainteresowanych tym władcą oraz jego okresem. Jak zwykle pierwszorzędna oprawa graficzna, dziesiątki zdjęć, planów i schematów. Szczegółowe informacje dotyczące samego odkrycia okraszone oryginalnymi zdjęciami. Wydana jedynie w twardej oprawie jednak do dostania w tzw "tanich księgarniach", np. w Poznaniu. Wydanie angielskie zrealizowane w 1990 roku.

Publikacje w językach obcych

(6) Lehner M., The Complete Pyramids, London 1997. Książka ta jest częścią kilkutomowego cyklu "The Complete..." dotyczącego najistotniejszych aspektów kultury starożytnego Egiptu. Według nas, powinna być pozycją, do której każdy, kogo na poważnie (czy też dla przyjemności) interesuje zagadnienie piramid egipskich, powinien sięgnąć w pierwszej kolejności. Opracowana została w charakterze pomostu pomiędzy literaturą stricte naukową a popularno-naukową. Niewątpliwymi atutami tej książki są ogrom informacji w niej zawartych, zobrazowanych mnogością rycin i zdjęć oraz bardzo przejrzysty, nieskomplikowany styl wypowiedzi autora oraz bardzo obszerny i szczegółowy spis literatury. Mark Lehner to wieloletni badacz piramid w Gizie, odkrywca tak zwanej osady robotników, znany też z programów telewizyjnych poświęconych piramidom egipskim. Niestety, książka jak dotąd ukazała się tylko w angielskiej wersji językowej. Miejmy jednak nadzieje, że wkrótce doczeka się polskiej translacji. Z pewnością nie jest to ostatnie słowo powiedziane na temat tej interesującej i kontrowersyjnej kategorii zabytków jednak niewątpliwie książka ta jest kamieniem milowym w tej dziedzinie.

(7) R.Stadelmann, Die ägyptischen Piramiden, Darmstadt 1985. Kolejna pozycja dotycząca piramid, pióra jednego z najsłynniejszych egiptologów-piramidologów - Rainera Stadelmanna, wieloletniego badacza kompleksów grobowych faraona Seneferu w Dahszur. Praca porównywalna pod względem merytorycznym z The Complete Pyramids M. Lehnera, aczkolwiek należy zwrócić uwagę na wiek tego opracowania i mieć na względzie możliwości jakie mogą nieść za sobą nowe odkrycia, które miały miejsce pomiędzy tymi dwiema publikacjami. Publikacja ta nie zawiera tylu zdjęć co "The Complete...", jest w niej jednak sporo do czytania. Niestety, książka została wydana tylko w języku niemieckim, na dodatek napisana jest dość trudnym językiem. Stanowczo odradzam ją początkującym entuzjastom zagadek piramid. Dobra natomiast dla "bardziej wtajemniczonych".

(8) M.Verner, The Pyramids. The Mystery, Culture, and Science of Egypt's Great Monuments. Cairo - New York 2001. Kolejne, bardzo dobre opracowanie poświęcone piramidom egipskim. Książka jest mniej szczegółowa niż praca M. Lehnera, odnosi się jednak do kilku problemów, nie poruszonych w The Complete Pyramids. Z pewnością jest uboższa jeśli chodzi o stronę graficzną, jednak i w tym wypadku może być uzupełnieniem książki Lehnera. Przedstawiana tutaj pozycja jest... angielskim tłumaczeniem niemieckiego tłumaczenia czeskiego oryginału (!). Raczej dla średniozaawansowanych.

(9) R.H.Wilkinson, The Complete Temples of Ancient Egypt. London 2000. Następna książka z cyklu "The Complete..." tym razem traktująca o wszelkiego rodzaju świątyniach w starożytnym Egipcie. Autor przedstawia te budowle aspektowo, opisując zarówno problemy związane z ich konstrukcją ale również próbuje interpretować ich rolę w systemie wierzeń staroegipskich. Ponadto, podobnie jak w przypadku pracy M. Lehnera mamy tu dość dokładny katalog świątyń egipskich, związanych z wszystkimi rodzajami kultu w starożytnym Egipcie. Napisana dość prostym językiem (angielskim). Komplementarnie mozna polecić "Temples of Ancient Egypt", Dieter Arnold (i inni), 1997.

(10) The Complete Valley of the Kings: Tombs and Treasures of Egypt's Greatest Pharaohs, Nicholas N. Reeves, with Richard H. Wilkinson, London 1996; katalog grobowców z Doliny Królów, będący oczywiście przy okazji znakomitym studium architektury grobowej Nowego Państwa.

(11) I.Lawton, Ch.Ogilvie-Herald, Giza: The Truth. The People, Politics and History Behind the World's Famous Archaeological Site, London 1999. Na koniec pozycja raczej dla tych, którzy mniej interesują się samymi detalami archeologicznymi a chcieliby zapoznać się w skrócie z tym, co na temat piramid w Gizie mówią egiptolodzy oraz z twierdzeniami i przekonaniami badaczy "niekonwencjonalnych". Autorzy (nie-egiptolodzy) podejmują się zestawienia ze sobą tez i hipotez obu stron i starają się zweryfikowac zarówno jednych jak i drugich. Pod przysłowiową lupę wzięli niemal wszystkie problemy dotyczące słynnych piramid i postarali się by czytelnik miał przejrzysty obraz całej sprawy. Jak myślicie, kto "wygrał" w tym starciu? Polecamy szczególnie tym, którzy w swych poszukiwaniach nie wyszli jeszcze poza "denikenizmy". Niestety, English language needed...

Dalej: Dzieje Egiptu | Religia, rytuały | Sztuka egipska | Pismo i literatura | Badania starożytnego Egiptu

STRONA GŁÓWNA | KATALOG | ENCYKLOPEDIA | FORUM DYSKUSYJNE
e-mail redakcyjny

Wortal znajduje się na serwerze K.K.I.