|
| « POWRÓT Zamieszczone poniżej propozycje bibliograficzne dotyczą osób zainteresowanych starożytnym Egiptem hobbystycznie; zawierają w znacznej większości publikacje w języku polskim - wysokonakładowe, a więc z założenia o charakterze popularnonaukowym. Poza tym priorytetowy język polski z założenia nadaje poniższym propozycjom charakter wybiórczy, nie obejmujący wielu szczegółowych problemów cywilizacji dawnego Egiptu. Wiele z nich jednak, szczególnie nowsze, zawiera porcję rzetelnej wiedzy egiptologicznej, przybliżając nowe badania, odkrycia, teorie dotyczące niemal wszystkich aspektów egiptologii. UWAGA! Bibliografia będzie uzupełniana i wzbogacana! Lektura podstawowa     Podstawowe publikacje dostępne w języku polskim: (1) Jadwiga Lipińska, Wiesław Koziński, Cywilizacja miedzi i kamienia. Technika starożytnego Egiptu; PWN Warszawa 1977; Chociaż książka ma już ponad 20 lat w wielu aspektach jest przydatna i aktualna; przybliża problematykę technologii używanych przez dawnych Egipcjan - rodzaje i sposób obróbki kamieni i drewna, obróbkę ceramiki, szkła, techniki malarskie, metalurgiczne, mumifikacyjne. Druga część książki to praca autorska W.Kozińskiego przybliżająca staroegipską technikę i nauki ścisłe, budownictwo, transport i osiągnięcia inżynieryjne. (2) John Baines, Jaromir Malek, Wielkie kultury świata. Egipt; Penta, Warszawa 1995; polski przekład sławnego Atlas of Ancient Egypt, podstawowej w światowej egiptologii książki z dobrze rozumianego pogranicza popularyzatorstwa i profesjonalnej nauki. Ogólnoinformacyjna część bardzo syntetyczna, ale podstawową wartością dzieła jest dość dokładna topografia stanowisk wykopaliskowych i zabytków staroegipskich. (3) Egipt. Świat faraonów; Könemann [Kraków 2001]; monumentalna praca zbiorowa, a nawet więcej - projekt naukowy - kilkudziesięciu uczonych niemieckojęzycznych. Najbardziej aktualne i najobszerniejsze dostępne obecnie w języku polskim dzieło ukazujące przekrojowo niemal wszystkie aspekty cywilizacji starożytnego Egiptu. (4) Manfred Lurker, Bogowie i symbole starożytnych Egipcjan; Czytelnik, Warszawa 1995; polski przekład krótkiego ale bardzo treściwego przewodnika encyklopedycznego po zagadnieniach określonych w tytule; od "Akacja" do "Żółw".    W języku polskim dostępne są obecnie trzy ważniejsze słowniki dotyczące starożytnego Egiptu; mają bardzo popularyzatorski charakter, lecz i tak były przedmiotem kontrowersji w środowisku naukowym. Nie zawierają jednak błędów znaczących na poziomie wiadomości ogólnych - tym bardziej dla hobbysty-miłośnika cywilizacji staroegipskiej.(5) Guy Rachet, Słownik cywilizacji egipskiej; Książnica, Warszawa 1994 i wyd.nast.; nieco obszerniejszy od poprzedniego, bardziej wyczerpujące definicje, hasła problemowe itd. Jednakże zakres wyłącznie podręczny. (6) Thomas Schneider, Leksykon faraonów; PWN Warszawa 2001; zakres słownika określony tytułem; hasła zawierają niezłą bibliografię, a ukazując władców w kontekście historycznym stanowią także informację z zakresu ściśle związanego z biogramem poszczególnych faraonów. (7) Dużą ostrożność (!) zachować należy w posługiwaniu się "najpopularniejszym" (w znaczeniu zakresu i wyczerpywalności haseł), "szkolnym" Słownikiem Kultura starożytnego Egiptu; WSiP, Warszawa 1995, Albertyny Dembskiej (Szczudłowskiej); ilustrowany, zawiera także syntetyczne biogramy ważniejszych egiptologów oraz hasła związane z kulturą koptyjską. Są zastrzezenia merytoryczne do wielu haseł. Warto przypomnieć, że funkcjonuje także popularny "Poczet faraonów" Bogusława Kwiatkowskiego; prawie tysiącstronicowy (!) słownik w układzie chronologicznym; mimo objętości to pozycja zdecydowanie popularnonaukowa; hasła mają zacięcie niemal beletrystyczne, narracyjne, co nie dziwi, gdyż autor jest dziennikarzem (choć z wykształceniem archeologicznym); nie umniejszając rzetelności autorskiej - wydaje się, że kierował ją raczej do czytelników licznie w ostatnich latach ukazujących się powieści osnutych na motywach historii dawnego Egiptu (np. Ch.Jacq, W.Smith), którzy chcieliby usystematyzować i nieco poszerzyć swą wiedzę o państwie faraonów (ISKRY, Warszawa 2002). Bardziej dociekliwi muszą sięgnąć do słowników obcojęzycznych; począwszy od jednotomowego: Paul Nicholson, Ian Shaw, British Museum Dictionary of Ancient Egypt, London 1995, aż po "szczytowy" ale praktycznie dostępny wyłącznie w bibliotekach uniwersyteckich: Lexikon der Ägyptologie. Band I-VII; Wolfgang Helck - Eberhardt Otto - Wolfhart Westendorf (eds.), Harrassowitz, Wiesbaden 1975-1988  British Museum Dictionary of Ancient Egypt; jak na razie najlepsze, jak sądzi wielu, popularnonaukowe ale bardzo szczegółowe wydawnictwo encyklopedyczne. Niestety, wydane tylko w języku angielskim a szkoda bo jest to pozycja, którą każdy interesujący się starożytnym Egiptem posiadać powinien. Mnóstwo dobrych zdjęć zabytków pochodzących nie tylko z kolekcji British Museum, planów i schematów. Do każdego hasła dodane są odnośniki do podstawowych publikacji. Podstawa.
Dla zainteresowanych biogramami egiptologów: W.R.Dawson, E.P.Uphill, M.L.Bierbrier, Who was who in Egyptology [3rd ed.], London 1995.      Tło kulturowe cywilizacji starożytnego Egiptu:(8) Człowiek Egiptu, praca zbiorowa pod redakcją Sergia Donadoni; Bertelsmann/Świat Książki, Warszawa 2000; praca z zakresu "social life" jest zbiorem artykułów: "Chłop", "Rzemieślnik", "Pisarz", Urzędnik" itd. Dobre bibliografie do dalszych poszukiwań. (9) Kenneth A. Kitchen, Ramzes Wielki i jego czasy; Państwowy Instytut Wydawniczy 2002, kreśląc dzieje życia Ramzesa II oraz jego rodziny przedstawia zarazem całokształt cywilizacji reprezentowanej przez Nowe Państwo: system rządów, politykę, religię, życie codzienne miasta i wsi. Barwną narrację wzbogacają cytaty z autentycznych dokumentów i inskrypcji; zastępuje częściowo starsze Życie codzienne w Egipcie w epoce Ramessydów, Pierre Monteta (1964) (10) Hilary Wilson, Lud faraonów; Państwowy Instytut Wydawniczy 1999; stanowi studium życia, wierzeń i osiągnięć Egipcjan, ukazując rozmaite rodzaje zajęć, zawodów i funkcji na różnych szczeblach drabiny społecznej, od chłopa, poprzez pisarzy, lekarzy, urzędników, artystów, budowniczych, kapłanów, aż po władcę. (11) Książka Charlesa Freeman'a Starożytne kultury. Egipt; Wydawn. Penta, Warszawa 1998; jest popularnym, obficie ilustrowanym ujęciem całokształtu cywilizacji egipskiej; rys historyczno-socjologiczny, wierzenia, kulty, rytuały, architektura, pismo, Egipt na tle innych wielkich cywilizacji starożytnych, wreszcie szkic o dziejach badań Egiptu a nawet tzw."Egiptomanii". (12) Paul Johnson, Cywilizacja starożytnego Egiptu; Wydawnictwo '69, Warszawa 1997 to spójny, bardzo przyzwoity rys syntetyczny kultury i osiągnięć państwa faraonów. Omawia m.in. początki cywilizacji nad Nilem i narodziny totalitarnej teokracji, strukturę dynastycznego Egiptu, pismo, sztukę, wreszcie narodziny i rozwój naukowej egiptologii. Dobra bibliografia.    W uzupełnieniu wiedzy zdobytej w lekturze powyższych opracowań, dla osób mających dostęp do literatury obcojęzycznej godne polecenia są: Barry Kemp, Anatomy of Egyptian Civilization, London 1993; Hermann Kees, Das Alte Ägypten. Eine kleine Landeskunde, Berlin 1977; czy T.G.H.James, Ancient Egypt. The Land and its Legacy, Austin 1990; Rosalie David, Handbook to Life in Ancient Egypt, London-New York 1998.W Wielkiej Brytanii ukazuje się seria niewielkich, broszurowych, popularnonaukowych, acz zaskakująco (w wielu przypadkach) pożytecznych książeczek, pisanych zazwyczaj przez wytrawnych znawców poszczególnych tematów: Shire Egyptology. Dotychczas ukazały się: B.Adams, Egyptian Mummies (1); A.P.Thomas, Egyptian Gods and Myths (2); G.Robins, Egyptian Painting and Relief (3); R.Hall, Egyptian Textiles (4); C.Hope, Egyptian Pottery (5); P.Watson, Egyptian Pyramids and Mastaba Tombs (6); B.Adams, K.M.Ciałowicz, Predynastic Egypt (7); E.P.Uphill, Egyptian Town and Cities (8); H.Wilson, Egyptian Food and Drink (9); A.P.Thomas, Akhenaten's Egypt (10); J.H.Taylor, Egyptian Coffins (11); R&J.Janssen, Egyptian Household Animals (12); B.Scheel, Egyptian Metalworking and Tools (13); A.Dodson, Egyptian Rock-cut Tombs (14); C.Reeves, Egyptian Medicine (15); I.Shaw, Egyptian Warfare and Weapons (16); S.Ellis, Graeco-Roman Egypt (17); P.T.Nicholson, Egyptian Faience and Glass (18); F.Welsh, Tutankhamen's Egypt (19); S.Vinson, Egyptian Boats and Ships (20); G.Killen, Egyptian Woodworking and Furniture (21); A.Tooley, Egyptian Models and Scenes (22); S.Vinson, Egyptian Boats and Ships (20); H.M.Stewart, Egyptian Shabtis (23). Dalej: Dzieje Egiptu | Religia, rytuały | Architektura, budownictwo | Sztuka egipska | Pismo i literatura | Badania starożytnego Egiptu |
e-mail redakcyjny
Wortal znajduje się na serwerze K.K.I.